Σ΄ ένα κόσμο χωρίς μαγεία, χωρίς πίστη, χωρίς ελπίδα, χωρίς θεό και μοναδική αλήθεια, σε ένα κόσμο χαώδη και κατακερματισμένο, πώς μπορεί η ιστορία να είναι ή να φαντάζει επική; Ούτε και να καμώνεται μπορεί. Στη νεότητά της η ιστορία υπήρξε επική. Τώρα όμως στην ωριμότητά της δεν μπορεί παρά να είναι ειρωνική, σαρκαστική, σχετικιστική, τραγική. Ίσως οι επικοί τρόποι να ξανακάνουν την εμφάνισή τους στη σκηνή της ιστοριογραφίας όταν φουσκώσουν και πάλι τα πανιά των οραματισμών και το ποτάμι της δικαιοσύνης κυλήσει ορμητικό, όταν οι άνθρωποι πιστέψουν στις δυνάμεις τους και εκφράσουν τη συλλογική σκέψη και δημιουργικότητά τους, όταν κατορθώσουν να λυτρωθούν από το άγος και το άχθος του παρελθόντος, όταν η ουτοπία αρχίσει να θαμποχαράζει.



«Η ιστορία μπορεί να μας βοηθήσει. Μπορεί, επίσης, να είναι πολύ επικίνδυνη. Είναι περισσότερο σώφρον να αντιμετωπίζουμε την ιστορία όχι ως σωρό νεκρών φύλλων ή συλλογή σκονισμένων έργων τέχνης, αλλά ως μικρή λίμνη, μερικές φορές ευεργετική, συχνά θειούχο, που, χωμένη κάτω από το παρόν, διαμορφώνει σιωπηλά τους θεσμούς μας, τον τρόπο που σκεπτόμαστε, το τι μας αρέσει και τι δεν μας αρέσει. Απευθυνόμαστε σε αυτήν [....] για επιβεβαίωση, για να πάρουμε μαθήματα και πληροφορίες. Η επιβεβαίωση, είτε πρόκειται για προσδιορισμό της ταυτότητας ομάδων, για αιτήματα ή για δικαίωση, σχεδόν πάντοτε προκύπτει από τη χρήση του παρελθόντος. [...] Το παρελθόν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σχεδόν για όλα τα πράγματα που θέλουμε να κάνουμε στο παρόν. Κάνουμε κακή χρήση του όταν δημιουργούμε ψέματα για το παρελθόν ή γράφουμε την ιστορία με τρόπο που να παρουσιάζεται μόνο η δική μας άποψη».

Margaret Macmillan, Χρήση και κατάχρηση της ιστορίας, μετάφραση Μίνα Καρδαμίτσα – Ψυχογιού, Ινστιτούτο του Βιβλίου – Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα 2012, 11 [πρώτη έκδοση στην αγγλική γλώσσα 2009]


«Σ’ έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητες η ιστοριογραφία μπορεί να κινηθεί προς απρόβλεπτες κατευθύνσεις». Georg Iggers.


«Προχωρήστε και να ξέρετε ότι σ’ ένα όχι και τόσο μακρινό μέλλον θα ανοίξουν και πάλι οι πλατιοί δρόμοι μέσα από τους οποίους θα βαδίσει ο ελεύθερος άνθρωπος για να χτίσει μια καλύτερη κοινωνία». Σαλβαδόρ Αλιέντε.


«Ο θάνατος ταιριάζει στα μουσεία. Σε όλα τα μουσεία, όχι μόνο σ’ ένα Μουσείο Πολέμου. Κάθε έκθεση –πίνακες, γλυπτά, αντικείμενα, μηχανήματα- είναι μια νεκρή φύση και οι άνθρωποι που συνωστίζονται στις αίθουσες, γεμίζοντάς τες και αδειάζοντάς τες σαν σκιές, εξασκούνται στη μελλοντική οριστική διαμονή τους στο μεγάλο Μουσείο της ανθρωπότητας, του κόσμου, όπου ο καθένας είναι μια νεκρή φύση. Πρόσωπα σαν φρούτα που κόπηκαν από το δέντρο και τοποθετήθηκαν γερτά πάνω σ’ ένα πιάτο».

Κλαούντιο Μάγκρις, Υπόθεση αρχείου, μετάφραση-σημειώσεις Άννα Παπασταύρου, Καστανιώτη, Αθήνα 2017, 10


Κυριακή, 19 Νοεμβρίου 2017

Πέμπτη, 16 Νοεμβρίου 2017

To νέο βιβλίο του Γιώργου Κόκκινου






Η ευγονική έλκει την καταγωγή της από τη φιλελεύθερη ωφελιμιστική επιστημονική παράδοση της Μ. Βρετανίας και ειδικότερα από τον υγιεινιστικό οραματισμό του Francis Galton, εξαδέλφου του Κάρολου Δαρβίνου. Ο Γκάλτον το 1864 συνδυάζοντας τις αρχές της κληρονομικότητας και τις μεθόδους της κοινωνικής στατιστικής έκανε λόγο για ένα νέο επιστημονικό πεδίο, σκοπός του οποίου θα ήταν η διερεύνηση και εφαρμογή μηχανισμών διαφύλαξης του εθνικού βιολογικού κεφαλαίου, παράλληλα όμως και η αναζήτηση μεθόδων βελτίωσης της φυλετικής ταυτότητας ενός πληθυσμού και διασφάλισής της από νοσογόνους παράγοντες οι οποίοι συνδέονταν με τις στρεβλώσεις της κληρονομικότητας ή την κοινωνική παθογένεια. Ο ίδιος ο όρος πλάστηκε το 1883. 

Ο σκοπός της ευγονικής θα επιτυγχανόταν είτε με τη λήψη νομοθετικών και ιατρικών μέτρων που θα απέβλεπαν στην ενδυνάμωση της φυλετικής ταυτότητας και της δημόσιας υγείας (θετική ευγονική) είτε με κρατικές παρεμβάσεις που ήταν σχεδιασμένες για να αποτρέψουν την αναπαραγωγή των παρεκκλινόντων, γενετικά βεβαρημένων και «αντικοινωνικών» μελών του εθνικού συνόλου, όπως η θέσπιση κωλυμάτων γάμου. Η ευγονική, επομένως, ιατρικοποιώντας κάθε μορφή απόκλισης/παρέκκλισης και αναζητώντας τελεσφόρες λύσεις για την κοινωνική παθογένεια στη βιολογία, είχε την αρμοδιότητα να δημιουργήσει αναχώματα και να αναστρέψει την προϊούσα ροπή προς τον εκφυλισμό, έμμονη ιδέα του Δυτικού κόσμου στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Στη δέσμη των προβλεπόμενων παρεμβάσεων περιλαμβάνονταν η έκτρωση, η στείρωση «επικίνδυνων» ατόμων και ομάδων και η καταναγκαστική ευθανασία των ανιάτων, των διανοητικά διαταραγμένων και των ψυχοπαθών (αρνητική ευγονική). 

Σχηματίστηκε σταδιακά  ένας εκτεταμένος κύκλος κρατών με επίκεντρο τη Δυτική Ευρώπη και τις ΗΠΑ που απλωνόταν από τη Λατινική Αμερική έως τη Μέση Ανατολή και είχε ως κύριο μηχανισμό συσπείρωσης ένα ισχυρό σύνδεσμο μεταξύ του διεθνούς ευγονικού κινήματος, κοινωνικών μεταρρυθμιστών από όλο το ιδεολογικο-πολιτικό φάσμα και της κρατικής κοινωνικής πολιτικής. Ο σύνδεσμος αυτός ενδυναμώθηκε ακόμα περισσότερο στη διάρκεια του Μεσοπολέμου, όταν η ευγονική αναγορεύτηκε σε επιστήμη αποκτώντας ακαδημαϊκό status και εμπνέοντας πρακτικές κοινωνικής μηχανικής, όπως οι οργανωμένες κρίσεις ηθικού πανικού. Πρακτικές που αποσκοπούσαν στον έλεγχο και την ιδεολογική συμμόρφωση του πληθυσμού. Τελικά η ευγονική έλαβε ιδιαίτερα ριζοσπαστική τροπή στο ναζιστικό καθεστώς καταλήγοντας μέσω της απανθρωποποίησης του «βιολογικο-φυλετικού εχθρού», εσωτερικού και εξωτερικού, και μέσω των πρακτικών της «εφαρμοσμένης βιολογίας» στο πρόγραμμα καταναγκαστικής ευθανασίας σε βάρος Γερμανών αρίων όλων των ηλικιών (Τ4) και στο ίδιο το Ολοκαύτωμα.

Το μικρό αυτό βιβλίο περιγράφει την οργανική συνάφεια των δυο μορφών της ευγονικής. Παρακολουθεί επίσης, σε αδρές γραμμές, την πορεία διολίσθησης της επιστημονικής κοινότητας των ευγονιστών, αλλά και των πολιτικών για τη δημόσια υγεία, από τη θετική ευγονική στην αρνητική. Η κυριαρχία της δεύτερης ανακόπτεται αυτονόητα στο τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η αρνητική ευγονική απαξιώνεται και δαιμονοποιείται. Όμως η θετική ευγονική επιβιώνει, παρά τον εξορκισμό της «δίδυμης αδελφής» της. Υφίσταται υβριδικές μεταμορφώσεις και μεταλλάξεις που –έστω και με συγκαλυμμένη μορφή- τείνουν να αποκτήσουν ιδιαίτερη δυναμική στις σύγχρονες κοινωνίες. Άλλοτε, υπό το σχήμα της καλής μάγισσας, η θετική ευγονική γίνεται πεδίο θεμελίωσης της θεραπευτικής γενετικής, άλλοτε λαμβάνει εργαλειακό και δυστοπικό χαρακτήρα («τράπεζες γενετικού υλικού», κλωνοποίηση, ταυτοποίηση μέσω του DNA), άλλοτε υποστυλώνει άτεγκτες δημογραφικές πολιτικές που αλλοτριώνουν το γυναικείο σώμα και καταργούν την ελευθερία της βούλησης (Κίνα), ενώ άλλοτε περιβάλλεται με τον μανδύα του υγιεινιστικού κινήματος εξυπηρετώντας όμως στην ουσία νέες μορφές χειραγώγησης στο πλαίσιο της εντεινόμενης παγκοσμιοποίησης (μεταλλαγμένοι σπόροι, γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα).       



Δευτέρα, 6 Νοεμβρίου 2017

Ρόδος: Επιστημονική ημερίδα «Η Δικτατορία 1967-1974. Καταστολή, μετασχηματισμοί, αντιστασιακοί θύλακες, εξέγερση»


Ανήμερα της επετείου του Πολυτεχνείου, το Εργαστήριο Ιστορίας & Κοινωνικών Επιστημών της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου οργανώνει επιστημονική ημερίδα με εισηγήσεις από εννέα ιστορικούς, πανεπιστημιακούς καθηγητές και υποψήφιους διδάκτορες. Με τη στήριξη του 103.7 Στο Κόκκινο Ρόδου. Στο χώρο των ομιλιών, θα φιλοξενηθεί η έκθεση «Σκοτεινή Επταετία: η Δικτατορία των συνταγματαρχών» του Ιδρύματος της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία.





Aναλυτικά το πρόγραμμα:

ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ «Σκοτεινή Επταετία: η Δικτατορία των συνταγματαρχών, 1967-1974»: 10.30

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ: 11.00
(Αντιπρύτανη Σπ. Συρόπουλου, Κοσμήτορα Έλ. Θεοδωροπούλου, Προέδρου ΠΤΔΕ  Λ. Σοφού, βουλευτών, εκπροσώπου του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων, Περιφερειακών Διευθυντών και Προϊσταμένων Εκπαίδευσης, Σχολικών Συμβούλων, Φοιτητικών Συλλόγων)
 
· Α΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ: Ώρα έναρξης: 11.30
 
Προεδρείο: Παναγιώτης Κιμουρτζής (Καθηγητής ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αιγαίου) – Πέτρος Σπανός (Σχολικός Σύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης)
 
- Άννα Ενεπεκίδου  (υπεύθυνη Εκθέσεων Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων), Σκοτεινή Επταετία: η Δικτατορία των συνταγματαρχών, 1967-1974 – Μια Έκθεση του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων (11.30-11.50)
 
- Βαγγέλης Καραμανωλάκης (ιστορικός, επίκουρος καθηγητής ΕΚΠΑ, δ/ντής του Ιστορικού Αρχείου του ΕΚΠΑ), Η ιστοριογραφία για τη Δικτατορία και τη Μεταπολίτευση και τα προσληπτικά σχήματα και οι στάσεις της ελληνικής κοινωνίας (11.50-12.20)
 
- Γιάννης Παπαγεωργίου (διδάκτωρ Πολιτικής Θεωρίας Παν/μίου Εδιμβούργου, μεταδιδακτορικός διδάσκων ΠΤΔΕ Παν/μίου Αιγαίου), Δομικές διαστάσεις του κρατικού αυταρχισμού στη βόρεια και τη νότια Ευρώπη κατά τη δεκαετία του 1970 (12.20-12.40)
 
-Πολύκαρπος Καραμούζης (αναπληρωτής καθηγητής ΠΤΔΕ Παν/μίου Αιγαίου), Κράτος, Εκκλησία και πολιτική στη διάρκεια της Δικτατορίας (1967-1974) (12.40-13.00)
 
- Ζιζή Σαλίμπα (διδάκτωρ οικονομικής ιστορίας), Η τουριστική ανάπτυξη στη Ρόδο κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας 1967-1974 (13.00-13.20)
 
 Συζήτηση (13.20-13.50)

Διάλειμμα (30’)

Β΄ Συνεδρία: Ώρα έναρξης 14.20
 
Προεδρείο: Πολύκαρπος Καραμούζης (αναπληρωτής καθηγητής ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αιγαίου) – Χαρίτων Παπακυριακού (Εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης – Συγγραφέας)
 
- Θεόφιλος Διαμάντης (υποψήφιος διδάκτωρ ιστορίας, ΠΤΔΕ Παν/μίου Αιγαίου), Το κοινωνικο-πολιτικό ψηφιδωτό των εξορίστων της Δικτατορίας του 1967 (14.20-14.40)
 
- Παναγιώτης Μηλιώνης (υποψήφιος διδάκτωρ ιστορίας, ΠΤΔΕ Παν/μίου Αιγαίου), Το πραξικόπημα του 1974 στην Κύπρο και οι επιπτώσεις/προεκτάσεις του έως σήμερα (14.40-15.00)
 
- Βαγγέλης Δρακόπουλος (ιστορικός, πρώην δ/ντής της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων), Πλησιάζοντας στο τέλος. Η επιλεκτική αλλαγή στάσης της Χούντας απέναντι στην ελληνική διανόηση. Το τέχνασμα της απονομής κρατικών βραβείων (15.00-15.20)
 
- Αντώνης Καζάκος (υπεύθυνος εκπαιδευτικών προγραμμάτων Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων), Ερευνάμε και συζητάμε για τη Δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967-1974. Εκπαιδευτικές δράσεις του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων (15.20-15.40)
 
Συζήτηση (15.40-16.10)


Οργάνωση-Συντονισμός- Γραμματειακή υποστήριξη: Γιώργος Κόκκινος (διευθυντής Εργαστηρίου Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών), Παναγιώτης Μηλιώνης, Πέτρος Σπανός, Χαράλαμπος Ψαρράς, Χαρίτων Παπακυριακού, Στέλλα Βαγιάνου, Άννα Κογιάμη, Γιώργος Λιάνος,  Μάνος Πολεμικός, Σιαφάκας Βασίλης, Εβελίνα Σιδέρη, Στελίνα Σίσκου


Χορηγός επικοινωνίας: Στο Κόκκινο Ρόδου 103, 7
 
17 Νοεμβρίου 2017, Αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων, Κτήριο Κλεόβουλος, Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών, Ρόδος
 
*Θα χορηγηθούν βεβαιώσεις παρακολούθησης.

Πέμπτη, 2 Νοεμβρίου 2017

Νέο βιβλίο: Αναζητώντας "Ιερό Καταφύγιο"


Κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία από τις εκδόσεις Ταξιδευτής το νέο βιβλίο των Γ. Κόκκινου- Β. Μπογιατζή, με τίτλο Αναζητώντας "Ιερό Καταφύγιο" - Ο Αλέξανδρος Δελμούζος και η σύγχρονή του ελληνική διανόηση.




Πέμπτη, 5 Οκτωβρίου 2017

Neil Young "Harvest Moon"






Come a little bit closer
 Hear what I have to say
 Just like children sleepin'
We could dream this night away.

But there's a full moon risin'
Let's go dancin' in the light
We know where the music's playin'
Let's go out and feel the night.

Because I'm still in love with you
 I want to see you dance again
Because I'm still in love with you
On this harvest moon.

When we were strangers
I watched you from afar
 When we were lovers
I loved you with all my heart.

But now it's gettin' late
And the moon is climbin' high
I want to celebrate
See it shinin' in your eye.

Because I'm still in love with you
I want to see you dance again
Because I'm still in love with you
On this harvest moon.



Τετάρτη, 19 Ιουλίου 2017